https://lia.lvivcenter.org/pl/themes/?ci_themeid=118Secesyjny zespół ulicy Bohomolca
Secesyjny zespół ulicy Bohomolca
ID:
118
Ulica
Bohomolca — jeden z pierwszych zespołów mieszkalnych w mieście, w którym
przedstawiono współczesne dla początku ХХ wieku założenia urbanistyczne zgodne z ideą miasta ogrodu. Zaprojektował go w 1903 roku architekt Ivan Levynskyi.
Historia
Projekt ulicy Bohomolca jest dość nietypowym dla Lwowa. Zespół budynków mieszkalnych został usytuowany wokół niewielkiego
placu i skweru. W pierwszych latach XX wieku takie rozwiązanie było dość nowatorskim,
ponieważ w tamtym czasie nowe ulice we Lwowie były projektowane wyłącznie
proste pod szeregową zabudowę,
a fasada budynków, zgodnie z przepisami budowlanymi, powinna była graniczyć bezpośrednio z
chodnikiem.
O czym mówi skwer?
Ulica Bohomolca znajduje się prawie w
ścisłym centrum miasta. Jej zaprojektowanie razem ze skwerem pośrodku świadczy
o uwadze architektów do problemu gęstości tkanki miejskiej, o świadomości tego,
jak konieczna jest zieleń uliczna oraz miejska przestrzeń rekreacyjna. Realizacja
projektu ulicy Bohomolca (ówczesnej Adama Asnyka) w latach 1904–1908 zainspirowała lwowskich architektów do poszukiwań nowych kształtów ulic, w których coraz
częściej uwzględniano zieleń uliczną, a przestrzeń miejska stawała się bardziej
komfortowa i zorientowana na potrzeby ludzi.
Budynki przy ul. Bohomolca
Na szczególną
uwagę również zasługuje architektura budynków przy tej ulicy. Są to dwu-
i trzypiętrowe kamienice, wzniesione za pomocą najnowszych konstrukcji
żelbetowych i rozwiązań inżynieryjnych. Tutaj łączą się ze sobą elementy
secesyjne sprowadzone z Wiednia razem ze stylizowanymi/zmodernizowanymi elementami
epok poprzednich – zaczynając od architektury antycznej poprzez neogotyk i
neobarok. Połączenie tych fragmentów różni się dla każdego z budynków. Projekty zawierają przestrzenne główne schody o nietypowych kształtach,
okna z pseudo-witrażami, fantazyjnych
form elementy kute, kolorowe kafelki z majoliki na ścianach i podłogi ozdobione
płytką ceramiczną.
Cel pracy
Celem strony
jest zwrócenie uwagi na cenność ulicy Bohomolca pod względem dziedzictwa
urbanistycznego z okresu narodzin modernizmu jako kierunku w architekturze
miejskiej, i również przedstawienia nietypowych pomysłów dotyczących poszczególnych
budowli w kontekście ogólnego rozwoju urbanistycznego Lwowa, czynników
kształtujących style architektoniczne, ideologię, etc., które miały wpływ na
ogólny wizerunek miasta w ХІХ wieku.
Budynek mieszkalny na rogu ulic Bohomolca oraz Iwana Franki, zbudowany według projektu architekta Jana Schulza w 1906 r. w stylu historyzmu na miejscu starego jednopiętrowego budynku z oficyną, który w latach 1870. należał do posła na sejm Alfreda Młockiego. Magistrat zezwolił na zasiedlenie budynku pod koniec 1906 r. W materiałach DALO (Derżawnyj Archiw Lwiwśkoji Oblasti) są dokumenty o istnieniu na tej parceli zabudowy mieszkalnej i gospodarskiej z połowy XIX w., do składu której wchodziły: budynek stajni z wozownią, parterowa przybudówka w stylu klasycyzmu do istniejącego jednopiętrowego domu, budynek dla portiera (stróża). Pod koniec XIX w. znajdował się tutaj Wyższy Zakład Naukowy Antoniny Gawrońskiej (prywatna szkolą) oraz zakład fotograficzny Piotra Mieczkowskiego (1872-1887) i Dawida Mazura (1887-1905). W tej kamienicy mieszkał znany śpiewak August Dianni (1873-1938). W latach 1930. mieszkali tutaj fotograficy Stanisław i Andrzej Progulscy. Obecnie (w 2009 r.) kamienica służy głównie jako budynek mieszkalny.
(1908) - narożny budynek mieszkalny w stylu modern, na rogu ulic Bohomolca oraz Iw. Franki. 1907 r. Maria Sabatowska, właścicielka dwupiętrowego budynku przy ul. Pańskiej (obecnie Iw. Franki) 7, uzyskała zezwolenie magistratu na budowę nowej trzypiętrowej kamienicy (architekt Kazimierz Rzeczycki). W latach 1910. w tym budynku znajdowała się firma Orenstein i Koppel, która budowała koleje elektryczne. Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009 r.) budynek jest użytkowany głównie jako mieszkalny. W budynku mieści się poza tym Konsulat Kanady oraz Lwowskie Komunalne Przedsiębiorstwo nr 505.
(1906) - narożny budynek mieszkalny z zewnętrznej strony ronda, w stylu secesji. Wzniesiony przez architekta Jana Lewińskiego dla właścicieli Jana Papеé i jego żony Marii Papеé. W latach 1910. w tym budynku mieszkał jego właściciel, profesor, lekarz policyjny, specjalista od chorób skórnych i wenerycznych Jan Papеé. Obecnie (w 2009 r.) kamienica służy głównie jako budynek mieszkalny.
(1906) - budynek mieszkalny w pierzei ulicy, w stylu secesji. Fasadę dekorowaną secesyjną sztukaterią i kratami upiększają kolorowe ceramiczne płytki. Zbudowany przez architekta Jana Lewińskiego dla właścicieli Izraela Elstera, Solomona Elstera i Leona Topfa, współwłaścicieli firmy Elster & Topf. W latach 1910. w tym budynku znajdowały się atelier fotograficzne „Helios” i „Rubens” Maurycego Fruchtmanna oraz Redakcja i zarząd Skorowidzu adresowego królewskiego stołecznego miasta Lwowa. W latach 1930. w kamienicy mieszkał znany lwowski profesor lekarz Adolf Beck. Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009 r.) kamienica służy głównie jako budynek mieszkalny.
(1906) - budynek mieszkalny wchodzi do składu ronda, w stylu secesji. Zbudowany przez architekta Jana Lewińkiego dla własnych potrzeb. W latach 1930. właścicielem kamienicy był Bernard Pordes, urzędnik Wydziału Krajowego (pierwszy i ostatni pracownik Wydziału wyznania mojżeszowego). Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009 r.) budynek służy dla prywatnego zamieszkania.
(1906 - ul. Bohomolca 6) - budynek w prawej pierzei ulicy w stylu secesji, zaprojektowanej przez architektoniczne biuro Jana Lewińskiego dla właściciela realności Leona Staubera - projekt głównej fasady przez architekta Tadeusza Obmińskiego. W latach 1930. przeprowadzono w kamienicy nieznaczne remonty i przebudowy. Leszek Sawicki wspominał o wydarzeniach w tym domu w lipcu 1944 roku. Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009 r.) znaczną część budynku zajmuje Centrum Miejskiej Historii Europy Środkowo-Wschodniej, reszta wykorzystywana jest jako budynek mieszkalny.
(1906) - budynek mieszkalny, w stylu secesyjnym z elementa,i neogotyckimi, wchodzi w skład tzw. ronda. Zbudowany został według projektu architekta Jana Lewińskiego dla Henryka Gottliba Haszlakiewicza. W drugiej dekadzie XX w. mieszkali w tym budynku poseł Sejmu Galicyjskiego Eugeniusz Oleśnicki (Євген Олесницький), architekt Adam Opolski, redaktor „Gazety Lwowskiej” Adam Krechowiecki (1850-1919). Mieściła się tu także pensja dla dziewcząt Аmalji d' Endel. W latach 20. właścicielem budynku był Jakub Posament (1879-1926), znany lwowski kupiec, aktywny działacz społeczny. Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009) kamienica pełni funkcje budynku mieszkalnego.
(1907) - budynek mieszkalny w zabudowie atrialnej, w stylu secesyjnym, zbudowany został trzypiętrowy budynek według projektu Jana Lewińskiego (Іванa Левинського), zamówiony przez Izraela Elstera, Solomona Eltnera i Leona Topfa. Fasada dekorowana secesyjną sztukaterią i okuciami, ozdobiona ceramicznymi płytkami. We wnętrzu budynku zachowały się witraże. W latach 30. w budynku znajdował się zakład fotograficzny „Foto-Oto” (Oleh Łużnicki [Олег Лужницький] i J. Silberbusch). Od 1985 r. stanowi zabytek architektury miejscowego znaczenia. Obecnie (2009) kamienica wykorzystywana jest jako budynek mieszkalny.
Budynek mieszkalny na rogu ulicy Bohomolca i Klonowicza w stylu secesyjnym. 1907 r. właściciele parceli gruntowej nr 6411/5 na rogu ulic Asnyka (obecnie Bohomolca) i Klonowicza, Alfred i Maria Zgórscy, uzyskali pozwolenie magistratu na budowę dwupiętrowego budynku. Projekt wykonany został przez architekta Juliusza Cybulskiego. W 1928 r. nowi właściciele, dr Józef i Róża Stryjerowie, uzyskali pozwolenie magistratu na nadbudowę trzeciego piętra. Wytrzymałość ścian w budynku oszacował architekt Henryk Orlean we własnej firmie „Przedsiębiorstwo budowlnae” w czerwcu 1928 r. W latach 30. w budynku tym mieścił się zakład elektromechaniczny „Mikron” oraz fabryka wyrobów papierniczych „Rapid-Mill”. Obecnie (2009 r.) obiekt wykorzystywany jest jako budynek mieszkalny.
Narożny budynek mieszkalny w stylu secesji, wchodził w skład tzw. ronda. 1905 r. magistrat, przychylając się do podania Hermana Wallacha, zatwierdza plany i wydaje pozwolenie na budowę. Projekt zostaje wykonany przez architekta Henryka Salwera. Plany wykonane zostają przez budowniczego Remera. W pierwszych dwóch dekadach XX w. w budynku tym mieszkał profesor uniwersytetu Edmund Biernacki i podróżnik Leon Winig. Obecnie (2009 r.) obiekt wykorzystywany jest jako budynek mieszkalny.
(1908) - narożny budynek mieszkalny w stylu historyzmu z elementami neoklasycyzmu, na rogu ulic Bohomolca i Klonowicza. Zbudowany według projektu architekta Juliusza K. Cybulskiego dla właściciela dr Józefa Grackiego. W latach 30. w budynku tym mieszkał Joachim Schall, właściciel kin lwowskich „Grażyna”, „Fraszka”, „Sztuka” i „Lew”. Obecnie kamienica wykorzystywana jest przede wszystkim jako budynek mieszkalny (2009 r.).