Ulica Petra Doroszenka

ID: 212

Ulica Petra Doroszenka znajduje się między Prospektem Swobody i ulicą Bandery. Poprzednio nosiła nazwy: Gasse Sixtuska, ul. Sykstuska do 1938 r.; ul. Obrony Lwowa, lata 1938–1940; Sykstuskastrasse, lata 1941–1944; Zowtnewa (Październikowa), 1940 r., lata 1944–1992. Ulica ta powstała na miejscu drogi prowadzącej niegdyś od murów lwowskiego Śródmieścia do majątku Erasma Sixta / Erazma Syksta, który na pocz. XVII w. był burmistrzem Lwowa, jak również znanym lekarzem. Z początkiem XX w. eklektyczne kamienice czynszowe zamieniano na secesyjne, a w latach 1920–1930 na ulicy pojawiły się budowle w stylu konstruktywizmu. W 1894 r. na dolnym odcinku Sykstuskiej przeprowadzono linię elektrycznego tramwaju od Dworca Głównego do Wałów Hetmańskich, gdzie trasa rozgałęziała się na dwie: do Galicyjskiej Wystawy Krajowej na Zofiówkę oraz przez Rynek na Łyczaków. W listopadzie 1918 r. o Gmach Poczty Głównej toczyły się zaciekłe walki między ukraińskimi i polskimi oddziałami.

Historia

Ulica Petra Doroszenki przebiega między Prospektem Swobody i ulicą Bandery. Ulica ta pojawiła się na miejscu drogi, która prowadziła niegdyś od murów lwowskiego Śródmieścia do majątku Erasma Sixta / Erasma Syksta, który napocz. XVIIw. był burmistrzemLwowa, jakrównież znanymlekarzem. Drogę prowadzącą domajątkupóźniejnazywałasię Sykstuską isłużyłarównież miedzą posiadłościrodzinySykstóworazStanzlaScholza/Szolca. Sykstuskabyłabardziejstromaniż równoległaSokolnickadroga (obecnieul. Kopernika), ztegopowodubyłamniejzajeżdżonaisłabiejzabudowana. Doul. Sykstuskiejzprawej (parzystej) stronyprzylegał OgródJezuicki, azprzeciwległej – posiadłościiparkibogatychrodzin, wszczególności, kijowskich i ruskich wojewodów, książąt Czartoryskich, u których w 1792 r. gościł Tadeusz Kościuszko, bohater powstania przeciwko rosyjskiej okupacji Polski. Między dzisiejszymi ulicami Doroszenki i Strzelców Siczowych były stawy, należące do lwowskich rzymskokatolickich arcybiskupów. Przywożono tu żywe karpie ze stawów spod miasteczka Dunajewa, aby do stołu arcybiskupa mieć zawsze świeże ryby.

W początkach XX w. eklektyczne czynszowe kamienice zaczęto częściowo zamieniać na secesyjne budowle, wznoszone według projektów znanych lwowskich architektów. Z tych czasów w niektórych podwórzach zachowały się pozostałości służbowych wind i „kuchennych schodów”. W latach 1920.–1930. przy ulicy pojawiają się budowle w stylu konstruktywizmu, które cofnęly się nieco w głąb działek, dzięki czemu są przed nimi szersze chodniki.

Poprzednie nazwy:

do roku 1938 r. – Sykstuska (Gasse Sixtuska, ul. Sykstuska)

lata 1938–1940 – Obrony Lwowa. W 1938 r. z okazji 20. rocznicy walk listopadowych, część ulicy Sykstuskiej powyżej Poczty Głównej otrzymała nazwę Obrony Lwowa

rok 1940, lata 1944–1992 – Zowtnewa (Październikowa)

lata 1941–1944 – Sykstusstrasse

od roku 1992 – Doroszenki. Deputowani pierwszej demokratycznej kadencji Rady Miejskiej Lwowa nazwali ulicę na cześć hetmana Petra Doroszenki, czyje wojsko w 1672 r. razem z Turkami starało się zdobyć Lwów.

Architektura

Wybrane budynki: 

Budynek pod nr 11 (1898 r., wzniesiony według projektu arch. Karola Boublika)

Jedna z pierwszych we Lwowie secesyjnych kamienic pod nr 9, zbudowana według projektu arch. Alfreda Zachariewicza w latach 1899–1900

Za bramą kamienicy nr 6 zaczynał się dawny Pasaż Hausmanna, obecnie na tym miejscu jest przejazd Krzywa Lipa

Gmach Poczty Głównej, wzniesiony w latach 1886–1889 według projektu arch.Sylwestra Hawryszkiewicza i Franza Setza

Nowe budynki greckokatolickiego Seminarium pod nr 41, wzniesione w 1889 r. według projektu Sylwestra Hawryszkiewicza

Kamienica przy ul. Doroszenki 15, zbudowana w latach 1906–1907 według projektu Zygmunta Kędzierskiego i Michała Ulama (w niektórych publikacjach jako architekta wymieniają Tadeusza Obmińskiego). Na parterze budynku mieściła się popularna kawiarnia „Sans-souci”

Budynek pod nr 19. Został zbudowany w 1909 r. w neobarokowym stylu według projektu arch. Włodzimierza Podhorodeckiego dla bankiera Edwarda Landau

Na rogu ulicy Doroszenki (nr 20) i Kościuszki (nr 1) stoi secesyjny gmach dawnego hotelu – „Narodna Hostynnycia”. Zbudowano go w latach 1904–1906 według projektu arch. Tadeusza Obmińskiego

W budynku pod nr 37 (zbudowanym w latach 1892–1894 według projektu arch. Jana Tomasza Kudelskiego dla fabrykanta wódek i likierów Leopolda Baczewskiego) znajdowała się redakcja czasopisma „Wschód”, a także kawiarnia „Maksym”, Którą nazywano również szynkiem Samuela Menaschesa. Były tu też przedstawicielstwa kompanii okrętowych Cunard Line oraz White Star Line, którymi podróżowali do Ameryki emigranci z Galicji. W tej kamienicy mieszkał aż do śmierci architekt Zygmunt Gorgolewski (1845–1903), twórca lwowskiego Teatru Miejskiego (obecnie Teatru Opery)

W budynku nr 47, niedaleko od greckokatolickiego Seminarium, znajdowała się ukraińska żeńska szkoła im. T. Szewczenki

Arsenał Sieniawskich i Biblioteka Baworowskich w pobliżu kościoła św. Marii Magdaleny (ul. Biblioteczna 2)

Willa pod nr 73

Pierwszą na ulicy budowlą w stylu konstruktywizmu była stacja telefoniczna „Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej”, zbudowana w 1926 r. według projektu arch. Eugeniusza Czerwińskiego

Powiązane Miejsca

Opis

Ul. Bandery, 08 – dawny kościół Św. Marii Magdaleny (obecnie sala koncertowa)

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu

Źródła

  1. Wujcik W. Terytorialny rozwój miasta Lwowa (do 1939 roku) // Вісникінституту «Укрзахідпроектреставрація». – nr 8 – Lwów,1997 – s. 41–48.
  2. Encyklopedia Lwowa. Pod red. A. Kozickiego, I. Pidkowy – Lwów: Litopys, 2007 – T. 1 – 656 s.
  3. Melnyk B. Słownik przemianowań ulic i placów Lwowa XIII–XX w. – Lwów: Swit, 2001 – s. 20.
  4. Mohytycz R. Przedmieścia Samorządnego Lwowa w pierwszej połowie XVII w. // Вісникінституту «Укрзахідпроектреставрація» – nr 13 – Lwów, 2003 – s. 33–51.
  5. Siomoczkin I. Nieznane dzieła Piotra Wojtowicza na jednej z lwowskich kamienic // Вісникінституту «Укрзахідпроектреставрація» – nr 8 – Lwów, 1997 – s. 114–117.
  6. Architektura Lwowa XIX wieku. – Kraków, 1997. – 92 s., ilustr.
  7. Finkel Ludwik Historia Uniwersytetu Lwowskiego do 1869 roku. – Lwów, 1894. – 346 s.
  8. Lwów, Ilustrowany przewodnik. – Lwów: Centrum Europy, 2003. – 320 s.
  9. Skorowidz królewskiego stołecznego miasta Lwowa, Lwów 1916, 256 s.
Autor – Ihor Melnyk
Redaktor – Markian Prokopowycz

Zasoby Archiwum Medialnego

Powiązane Zdjęcia