Józef Awin

ID: 82

Józef Awin (ur. 1883, Lwów – zm. 1942, Lwów, obóz Janowski). Inżynier, architekt, konserwator, fotograf, grafik, rysownik i akwarelista, historyk i teoretyk sztuki, kolekcjoner. 

Józef Awin urodził się  w tradycyjnej rodzinie żydowskiego kupca Aarona-Lejba Awina i Jitty Awin, z domu Katz.  

W latach 1902-1906 uczył  się w Wyższej Szkole Realnej we Lwowie, a w latach 1906-1907 – na Uniwersytecie Technicznym w Monachium, gdzie otrzymał  dyplom inżynierski w dziedzinie architektury.  

W 1911 roku Awin założył  we Lwowie własne biuro projektowe, które w 1919 roku znajdowało się  na ul. Ochronek 6 (obecnie – ul. Konyskiego, Konyskoho), później – w budynku przy ul. Pełczyńskiej 37 (obecnie ul. Witowskiego, Witowskoho), który Awin zbudował dla siebie w 1928 roku.  

Poczynając od końca pierwszej dekady XX w., Awin pracował jako inżynier i budowniczy oraz architekt-projektant. Już w tym okresie zaczął stopniowo zdobywać reputację wybitnego ideologa żydowskiego stylu w architekturze Galicji Wschodniej.  W swoim programie opisującym ten styl wzywał do odwoływania się do tradycji dawnej sztuki żydowskiej w Galicji, szczególnie architektury i sztuki zdobniczej synagog, poprzez stylizację dekoracji na wzór starych żydowskich rękopisów, tkanin, nagrobków, wyrobów z metalu itd. Projekty architektoniczne oraz teoretyczne poglądy Awina tego okresu lwowski badacz Jurij Byriulow sytuuje w kontekście sztuki secesyjnej. Izraelski historyk architektury Serhij Krawcow wiąże je z niemieckim romantyzmem i neobarokiem.

Swoje poglądy na sztukę  narodową Józef Awin propagował na wykładach i w artykułach w czasopismach polskich, takich jak „Przyszłość”, „Wschód”, „Moria”, „Chwila”, „Nasza Opinia”, a także wiedeńskich i budapeszteńskich: „Menorah” i „Das Zelt”, „Mult és Jövő”.

Jego projekty architektoniczne z lat późniejszych, 20. i 30., pod względem stylu wiązać można z lokalnymi odmianami Art deco i konstruktywizmu.

Przy realizacji swoich projektów współpracował ze znanymi lwowskimi rzeźbiarzami, wśród których byli Józef Starzyński, Zygmunt Kurczyński, Bernard Kober i inni.

Jako architekt i popularyzator sztuki żydowskiej brał aktywny udział w życiu religijnym społeczności żydowskiej.

W 1925 roku postał z jego inicjatywy Kuratorium opieki nad zabytkami sztuki żydowskiej przy żydowskiej gminie wyznaniowej we Lwowie, w którym Awin odpowiedzialny był za prace konserwatorskie. Podczas pracy w tej organizacji Józef Awin wykonał liczne rysunki i fotografie, które eksponował na lwowskich wystawach. W 1928 roku na wystawie książki i zabytków żydowskich zaprezentował zdjęcia żydowskich zabytków, a także rysunki i akwarele przedmiotów kultu z Wielkiej Synagogi Miejskiej we Lwowie oraz ze swojej kolekcji prywatnej.

Był również inicjatorem i współzałożycielem Muzeum Gminy Żydowskiej Lwowa (otwarte w 1934 roku), w którego działalności brał aktywny udział. Był radnym miejskim, honorowym, wieloletnim członkiem Stowarzyszenia Humanitarnego „Leopolis B’nei Brith”, założył kilka organizacji kulturalno-oświatowych i dobroczynnych, wśród których wymienić należy Klub Inteligencji Żydowskiej, Związek Inżynierów Żydów pracujących dla Erec Izrael, Związek Inżynierów Żydów Lwowa itd.

Jako inżynier i architekt należał do Związku Zawodowego Architektów i Budowniczych we Lwowie i Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polskiej, w którym w latach 1936-37 pełnił funkcję członka zarządu.

Razem ze swoim bratem był  współwłaścicielem firmy lwowskiej „T. i J. Awin. Szkło i kryształy”.

W czasie II wojny światowej, podobnie jak większość lwowskich Żydów, znalazł się w getcie. W 1942 roku został wywieziony podczas akcji sierpniowej z getta do obozu Janowskiego i rozstrzelany.

Powiązane Miejsca

Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Ul. Fedorowa, 27 – dawna synagoga

Przejdź do całego opisu
Opis

Ul. Rappaporta – dawny cmentarż żydowski

Przejdź do całego opisu
Opis

Ul. Krakowska, 11 – dawna kamienica Bramowska

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Przejdź do całego opisu
Opis

Opis

Opis

Opis

Opis

Opis

Ul. Anhelovycha 28 - Żydowski Dom Akademicki

Opis

Opis

Opis

Opis

Opis

Opis

Ul. Uniwersytecka - Collegium Maximum

Opis

Opis

Opis

Opis

Ul. Piekarska 52 - budynek Uniwersytetu Medycznego

Prace i Projekty

Projekty architektoniczne i budynki wg projektu Józefa Awina:

  • Koniec pierwszej dekady XX w. Projekt gimnazjum w Jaffie (Izrael).
  • 1909. Przebudowa Żydowskiego Domu Akademickiego we Lwowie.
  • 1909. Budynek na obecnej ul. Anhelowycza 26 (dawna ul. Św. Teresy).
  • 1911. Budynek na ul. Doroszenki 14 z rzeźbami dłuta Zygmunta Kurczyńskiego.
  • 1912. Kamienica Henryka Barta na ul. Słowackiego 2-4 we Lwowie.
  • 1912. Hotel „Splendid” na ul. Nalywajki 6 (dawna ul. Rzeźników, po 1945 – hotel „Podkarpacki”).
  • 1912. Wspólnie z Ferdynandem Kasslerem i Stanisławem Olszewskim: projekt i budowa kilku budynków na ul. Konopnickiej nr 2-14. Sam Awin zaprojektował budynki nr 2, 4-6 i 14 (z rzeźbami Zygmunta Kurczyńskiego).
  • 1927. Projekt dekoracji rzeźbiarskiej sali posiedzeń Towarzystwa „Leopolis B’nei Brith” (niezachowany).
  • 1927-28. Budynki fabryki wyrobów papierowych i drukarni „Byblos” na ul. Japońskiej 5/7 z figurami Merkurego (Handel) i Wenery (Sztuka), a także okrągłym reliefem z symbolem drukarstwa.
  • 1928. Budynek na ul. Pełczyńskiej 37 (obecnie ul. Witowskiego, Witowskoho), który Awin zbudował  dla siebie w 1928 roku, z dekoracyjnymi figurami Fortuny i Architektury.
  • 1929. Kamienica przy ul. Na Bajkach 10 (obecnie – ul. Kijowska, Kyjiwska) z reliefami i geometrycznymi postaciami ptaków, liśćmi i kwiatami.
  • Lata 20. Projekt Nowego Cmentarza Żydowskiego w Stanisławowie (obecnie Iwano-Frankiwsk).
  • Projekt Cmentarza Żydowskiego w Krakowie. Nagroda w konkursie.
  • Projekt sanatorium żydowskiego w Worochcie (Karpaty). Projekt charytatywny.
  • Projekt gimnazjum w Jerozolimie, Nagroda w konkursie.
  • Projekt Domu Żydowskiego w Sarajewie.
  • 1930. Projekt grobowca Leona Reicha, znanego działacza ruchu syjonistycznego, z symbolicznymi posągami postaci z mitologii żydowskiej – lwem, tygrysem i orłem.
  • Pocz. lat 30. Collegium Maximum – nowy budynek uniwersytetu na terenie starego Sejmu Galicyjskiego.
  • 1932. – budynki Kolegium Farmaceutycznego na ul. Piekarskiej (obecnie – jeden z wydziałów Uniwersytetu Medycznego) w stylu konstruktywistycznym, z reliefami Józefa Starzyńskiego (niezachowane).
  • 1935-38. Budynek Fundacji Zilbersteina na ul. Hnatiuka we Lwowie. 
A także:
  • Projekt Domu Żydowskiego w Drohobyczu.
  • Kamienica przy ul. Listopadowej 98 (obecnie – ul. Konowalca 98).
  • Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego w Nahalal w Palestynie (brytyjskie terytorium mandatowe). Nagroda w konkursie.
  • Charytatywny projekt i kierownictwo budową domu dla sierot na ul. Zborowskich (obecnie – ul. Doniecka) we Lwowie.
  • Charytatywny projekt i budowa żydowskiej szkoły dla dziewcząt na ul. Piekarskiej 9.
  • Nagrobki, m. in. Icchaka-Lejba Pereza (trzecia nagroda w konkursie), Samuela Horowitza, dra Herschona Zipsera, dra Abrahama Korkisa, Mojżesza Frostiga itd.
  • Charytatywne prace restauracyjne we Lwowie, Dolinie i Drohobyczu.
  • Charytatywna budowa żydowskiego kompleksu Wychowania Fizycznego we Lwowie.
  • Restauracja synagogi w Jazłowcu. 
Wykłady i publikacje:
  • J. Awin. О naszej kulturze estetycznej. // „Wschód”, 1909, nr 44.
  • J. Awin. O Hermanie Strucku.// „Meriah”, 1913, nr. 4, z. 1. S. 133-138
  • W 1920 roku, w związku z przygotowaniem kolejnej wystawy prac polskich artystów-Żydów we Lwowie, Józef Awin wygłosił w siedzibie Związku Rzemieślników Żydowskich „Yad Harazim” wykład „Sztuka użytkowa”.
  • J. Awin. „Ochrona zabytków. Ważne zadania przyszłych zarządów gmin żydowskich. // „Chwila”, 01.06.1924.    
  • Józef Awin, „Anmerkungen zum Kapitel “Jüdische Volkskunst”. // „Das Zelt“, 1925/27, I, pp. 158 ff., 5 figs.
  • J. Awin. Die Pflege unserer Kunstdenkmäler. // „ Menorah,” 1927, VI-VII, pp. 417 f., 1 fig., 2 pls.
  • J. Awin „Wilhelm Wachtel”  // „ Mult és Jövő”, 1915, s. 365-367.

Źródła

Źródła:

  1. Z powodu I wystawy architektury we Lwowie.//  „Czasopisma Techniczne” (Lwów). 10.XII.1910.  S. 356.  
  2. Oskar Aleksandrowicz, “Do naszych ilustracji”.  // „ Almanach Żydowski”. Еd. Leon Reich. .Lwów, 1910. S. 245.
  3. Реклама архітекурно-будівельного бюро Ю. Авіна. // "Chwila" (Львов), №29, 1919. С.4.
  4. Kronika. // „Chwila” (Lwów). Nr. 356, 11. 01. 1920. S. 6.
  5. Kuratorium opieki nad zabytkami sztuki żydowskiej przy gminie żydowskiej wyznaniowej  we Lwowie. Sprawozdanie z roku 1928. – Lwów, 1928.
  6. „Chwila”, 21.11. 1930, № 4187, с. 11.
  7. Dodatek ilustrowany „Chwili”- 23. 11. 1930, Nr. 44, s. 1. fot; 30.11; 1930, nr. 45, s. 3, fot..
  8. „Chwila”, 20. 11. 1932, №4906, s. 14.
  9. Dodatek ilustrowany „Chwili”. 27.11. 1932, №48, foto.
  10. Almanach żydowski. Wydany przez Hermana Stachla. - Lwów-Warszawa-Poznań, 1937. S. 369-371.
  11. Wystawa Stowarzyszenia  Architektów Rzeczypospolitej Polskiej; „Chwila”, 24. IV 1937. Nr. 6499, s. 13
  12. Yosef Sandel.Umgekomene Yidishe kinstler.- Warsaw, 1957. Vol. 2. P. 205. (Yiddish)
  13. В.Вуйцик, Р. Липка. Зустріч зі Львовом. - Львів, 1987. C.124.
  14. Birulow, J. Secesja we Lwowie.- Wydawnictwo Krupski i S-ka. Warszawa, 1996. S. 66, 67, 96.
  15. Львів. Туристичний довідник. – Видавництво “Центр Європи”, Львів, 1999. С. 154, 181.
  16. J. Malinowski. Malarstwo i rzeźba źydów Polskich w XIX i XX wieku. - Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 2000. S. 92, 106, 141, 316, 317.
  17. Lwów. Ilustrowany przewodnik. - Lwów: Centrum Europy, Wrocław:Via Nova, 2006. S. 93, 106, 174, 200, 226.
  18. Ю. Бірюльов.Мистецтво львівської сецесії. Львів: Центр Європи, 2005. С. 42, 102, 156, 161, іл. 82
  19. О.Бойко. Язлівецька синагога: Реконструкція Юзефа Авіна. // Вісник інституту «Укрзахідпроектреставрація».  Вип. 15. - Львів, 2005. С.  92–98.
  20. Zofia Borzymińska, “Kuratorium opieki nad zabytkami sztuki żydowskiej przy Żydowskiej gminie wyznaniowej we Lwowie,” Kwartalnik Historii Żydów, № 214 (2005), s. 153-177.
  21. J. Biriulow. Rzeźba Lwowska. – Warszawa: Neriton; Stowarzyszenie Sztuki Niwoczesnej w Toruniu, 2007. S.253
  22. Sergey R. Kravtsov, “Reconstruction of the Temple by Charles Chipiez and Its Applications in Architecture”. //       „ Ars Judaica”, 4 (2008), p. 25-42.
  23. Sergey R. Kravtsov, „Józef Awin on Jewish Art and Architecture” // Proceedings of the First Congress of Jewish Art in Poland, October 2008. In press.
  24. TPSP we Lwowie. Salon wiosenny. V-VI, 1914. 13 poz. (projekty architektoniczne).
  25. TPSP we Lwowie. Katalog wystaw prof. Leona Wyczółkowskiego (grafika), Iwana Trusza (obrazy), Janiny Reichertówny (rzeżba), Antoniego Bartkowskiego  (obrazy), inż. Józefa Awina ( projekty architektoniczne). Lwów, maj-czerwiec 1927, №1-20 (projekty architektoniczne).
  26. TPSP we Lwowie. Katalog wystawy. – Lwów, maj-czerwiec,1927. Nr. 19-21. 
  27. Wystawa ksążki hebrajskiej i zabytków sztuki żydowskiej. Lwów, maj-czerwiec, 1928. S. 17, 20
  28. Wystawa exlibrisów słowiańskich i wystawy zbiorowej  exlibrisów Rudolfа Mękickiego.- Lwów, 1930, poz. nr.163.
  29. Związek Zawodowy Architektów i budowniczych we Lwowie. Okólnik. 5.10.1931.//  Архів Павла Гранкіна.
  30. З протоколу виборів правління Львівського відділення Товариства архітекторів Польської Речі Посполитої від 3.02.1936, 23.02. 1937 // Архів Павла Гранкіна.  
  31. ДАЛО, оп. 2, спр. 2816, с. 13, 20) (Пелчинська ,37)
  32. Архів „Яд Вашем”. Центральна база даних жертв ШОА.

Autor – Hałyna Głembocka